De vlam van de oecumene blijft altijd branden

500 jaar Reformatie, Oecumene in Zeist, 50 van de 500 jaar

door Henk Bloem (binnenkort 50 jaar priester)

In 1979 werd ik (parttime) pastoor in nieuwbouwwijk Zeist-West. Daar was één kerk: het Kerkelijk Centrum. Zondagmorgen vierden om 9.00 uur de rooms-katholieken in de kleine, om 9.30 de gereformeerden in de grote, om 10.30 de hervormden in de kleine en om 11.00 uur, als de gereformeerden klaar waren, de rooms-katholieken in de grote kerkzaal. Apart. Ieder op eigen wijze. Maar daar tussenin zat de ontmoetingsruimte. Buiten elkaar en de koffie om kon je niet in de kerk komen.
Een oecumenische kerk in een nieuwe wijk. Veel jonge gezinnen van buiten Zeist kwamen er wonen. Zij wilden christen, kerkelijk zijn op een wijze die ze hun kinderen konden voorleven en doorgeven. Wilden een geloof dat verbindingen legde en geen scheidingen creëerde of in stand hield. Er was al een grote scheiding en vervreemding gegroeid tussen rooms-katholiek en protestants terwijl we toch dezelfde Bijbel hadden, één zelfde Onze Vader baden en dezelfde geloofsbelijdenis hadden.
In één huis leerden we van elkaar en groeiden naar elkaar toe. De vragen uit protestantse hoek zetten ons aan het denken en zij gingen op hun beurt onze liturgie en rituelen als geloofsexpressie waarderen. Zo waren er gespreksgroepen ‘gemengd gehuwden’, waar we spraken over ‘twee geloven op één kussen…’ en waar we de eerste communie EN het eerste Avondmaal van hun kinderen voorbereidden. Samen.
Vijf eeuwen scheiding poets je echter niet zomaar weg met een familiedinertje. Maar terug binnen de eigen lijntjes wilden velen niet meer. De ‘ene heilige katholieke kerk’ was niet alleen rooms maar gold de ‘alomvattende kerk’ van Christus. Ik ben blij dat ik mijn pastoraat daar mocht starten, ook al was onze kerk nou niet bepaald een ruimte waar je binnen liep om even stil bij God te zijn en te bidden.
Ik zou anecdotes van verbondenheid kunnen vertellen, b.v. dat een dominee in zijn preek zei: ”Henk Bloem zegt dat je deze bijbeltekst ook zo kunt verstaan.” Of dat een man, toen zijn protestantse gemeente even geen eigen dominee had, mij vroeg of ik hem wilde begeleiden op zijn sterfbed en bij de uitvaart. Stapje voor stapje vonden we een weg terug naar elkaar, een weg die – eerlijk is eerlijk – niet iedereen lief was.
Hulpbisschop J. de Kok kwam met ons praten. Gingen we niet te ver, zagen we de verschillen wel, en dan laten jullie in het Eucharistisch gebed zeker de paus en bisschoppen weg? ”Neen, bisschop”, zeiden we, “maar naast onze paus en bisschoppen noemen we ook de protestantse voorgangers.”

Henk Bloem: emeritus-priester, pastor, bijbelkenner en een man die gelooft in het belang en de waarde van oecumene.

De gezamenlijke Eucharistie was/is – niet alleen van hoger hand maar ook voor vele anderen – een belangrijk knelpunt. Wat gebeurt er precies met brood en wijn? Wat ontvang je als je communiceert? Vrij algemeen meende men dat de rooms-katholieken geloofden dat het ‘echt’ – natuurkundig ‘echt’ – Lichaam en Bloed van Jezus Christus werd, terwijl volgens de protestanten het alleen ‘symbolisch’, als niet ‘echt’, verstaan moest worden. De discussie focuste exclusief op brood en wijn terwijl de liturgische context en het samenkomen en vieren van de kerk van Jezus Christus rond de ene (altaar)tafel er blijkbaar niet toe deed. Dat deed de discussie geen goed.
Voor de toekomst hoop ik dat we ons in ons ‘common home’ (paus Franciscus) Jezus’ woorden “Mogen ze allen één zijn zoals Wij“ (Joh. 17.20 vv) serieus aantrekken. Dat zou een echt Evangelie-goed bericht zijn.

(met toestemming van auteur en redactie overgenomen uit “De Mantel van Sint Maarten” parochieblad van de parochie Sint Maarten)

Nieuws